Bach y Graig - Y Coetiroedd
In 1295 roedd y coetiroedd yn perthyn i'r Brenin Edward y Cyntaf, rhan o'r darn mawr o dir oedd wedi dod i'w ran ar ôl gorchfygu Cymru yn 1282 ac 1285. Ar y pryd roedd Edward yn sefydlu bwrdeistref neu dref newydd ar bwys ei gastell newydd yn Rhuddlan, rhyw wyth cilometr (pum milltir) o Fach y Graig tua'r gogledd-ogledd-orllewin. Ar 30 Tachwedd 1295, i gynorthwyo pobl y dref, rhoddodd Edward yr hawl iddynt gymryd coed o Fach y Graig i godi tai a gwneud ffensys.
Mae cofnodion ysgrifenedig yn dangos bod Bach y Graig yn goedwig, un o rwydwaith o barciau, coetiroedd a choedwigoedd yng Ngogledd-ddwyrain Cymru oedd yn darparu coed a chynhyrchion eraill ar gyfer cestyll Edward yn y Fflint a Rhuddlan. Darn o dir oedd coedwig dan gyfraith fforest ac nid oedd bob amser yn goediog. Roedd cyfraith fforest yn rheoli pwy gâi ddefnyddio'r goedwig ac ar gyfer beth y cawsant ei defnyddio. Talwyd am bob defnydd. Yn 1328, er enghraifft, talodd Robert de Haurthyn ugain swllt am fesobr Bach y Graig. Mesobr oedd yr hawl i foch borthi ar fes oedd wedi cwympo o dderi'n tyfu'n y goedwig. Talwyd ceiniog y dydd i fforestwyr ddiogelu'r goedwig a sicrhau bod cyfraith fforest yn cael ei chadw.
Erbyn canol y bedwaredd ganrif ar ddeg mae cofnodion ysgrifenedig yn dangos bod Bach y Graig yn ffurfio rhan o'r tir yn nwylo Edward y Tywysog Du, fel iarll Caer a'r Fflint. Mae nifer o gofnodion yn dyddio rhwng 1352 a 1362 yn cyfeirio at anrheg y Tywysog o foncyffion gwywedig, deri crebachlyd a deri sych a di-ddail o Fach y Graig fel tanwydd i bobl yn aros yng nghastell Rhuddlan.
